Với giành quyền nuôi con khi ly hôn, việc biết mình có quyền gì chỉ là bước đầu; quan trọng hơn là thực hiện quyền đúng thời hạn và đúng thủ tục. Quyền trực tiếp nuôi con được Tòa án quyết định theo lợi ích mọi mặt của con, không phải bên có thu nhập cao hơn mặc nhiên thắng.
Quyền không tồn tại tách rời nghĩa vụ
Tuổi của con ảnh hưởng cách Tòa án xem xét, trong đó ý kiến của con được ghi nhận khi luật yêu cầu. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem cả căn cứ quyền lẫn cách người yêu cầu đã thực hiện nghĩa vụ của mình. Điều kiện chăm sóc gồm thời gian, chỗ ở, sức khỏe, môi trường học tập, sự gắn bó và khả năng bảo đảm đời sống. Không nên tự thực hiện biện pháp xâm phạm quyền của người khác chỉ để bảo vệ quyền của mình.
Nên xác định mục tiêu cuối cùng ngay từ đầu: hoàn tất thủ tục, bảo vệ quyền, ngăn một giao dịch hay giải quyết tranh chấp. Mục tiêu khác nhau sẽ dẫn đến bộ chứng cứ và thứ tự công việc khác nhau.
Văn bản pháp luật liên quan
Các văn bản nền tảng nên được đối chiếu gồm:
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và các sửa đổi, bổ sung đang có hiệu lực.
- Bộ luật Dân sự 2015 đối với tài sản, nghĩa vụ và các quan hệ dân sự có liên quan.
Các biểu mẫu cũ vẫn xuất hiện nhiều trên internet. Vì vậy, trước khi ký hoặc nộp, nên đối chiếu lại biểu mẫu và cơ quan tiếp nhận hiện hành.
Những điểm phải chứng minh
Hành vi cản trở quan hệ của con với bên còn lại có thể là yếu tố bất lợi. Không nên tự thực hiện biện pháp xâm phạm quyền của người khác chỉ để bảo vệ quyền của mình.
Chứng cứ phải thể hiện điều kiện thực tế, không chỉ lời cam kết. Quyền này chỉ có ý nghĩa thực tế khi được thực hiện đúng trình tự và có tài liệu chứng minh.
Hồ sơ và chứng cứ
Nên ưu tiên tài liệu gốc và tài liệu do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phát hành. Bản chụp chỉ nên dùng để tham khảo cho đến khi nguồn và nội dung được xác minh.
- Giấy khai sinh: dùng để kiểm tra sự thống nhất giữa thông tin kê khai và hồ sơ; nếu có thông tin khác tài liệu còn lại thì phải giải thích nguyên nhân.
- Tài liệu thu nhập và chỗ ở: dùng để chứng minh một mắt xích quan trọng của sự việc; nếu có thông tin khác tài liệu còn lại thì phải giải thích nguyên nhân.
- Hồ sơ học tập/sức khỏe: dùng để làm căn cứ xác định quyền, nghĩa vụ hoặc thời điểm phát sinh; nếu có thông tin khác tài liệu còn lại thì phải giải thích nguyên nhân.
- Chứng cứ về quá trình trực tiếp chăm sóc con: dùng để hỗ trợ cơ quan xử lý xác minh nội dung được trình bày; nếu có thông tin khác tài liệu còn lại thì phải giải thích nguyên nhân.
Với tài liệu điện tử, nên lưu file gốc kèm thông tin thời gian, người gửi hoặc nguồn tải xuống.
Các bước thực hiện
- Bước 1: Xác định nhu cầu và lịch sinh hoạt của con. Nên lưu biên nhận, văn bản hoặc chứng từ thể hiện kết quả đã thực hiện.
- Bước 2: Thu thập chứng cứ điều kiện chăm sóc. Nếu có đại diện, phải rà lại phạm vi ủy quyền ở chính bước này.
- Bước 3: Đề xuất phương án nuôi dưỡng cụ thể. Cần ghi lại ngày thực hiện để kiểm soát các thời hạn liên quan.
- Bước 4: Trình bày tại Tòa và tôn trọng quyền thăm nom của bên còn lại. Nếu cơ quan yêu cầu bổ sung, chỉ bổ sung đúng phần còn thiếu và giải trình rõ.
Khi có nhiều thủ tục liên thông, cần xác định thứ tự phụ thuộc giữa chúng để tránh làm bước sau khi bước trước chưa có kết quả.
Rủi ro khi xử lý theo cảm tính
Một rủi ro khá phổ biến là chỉ tập trung chứng minh bên kia có lỗi hôn nhân. Không nên dùng giấy tờ lập sau để che lấp một sự kiện đã xảy ra. Nếu không chắc cách xử lý, nên xin ý kiến chuyên môn dựa trên bộ hồ sơ thực tế.
Cũng cần tránh việc ép con lựa chọn. Tốt nhất nên ghi rõ phương án xử lý ngay trong thỏa thuận hoặc hồ sơ. Nếu không chắc cách xử lý, nên xin ý kiến chuyên môn dựa trên bộ hồ sơ thực tế.
Nhiều hồ sơ phát sinh vướng mắc vì dùng thu nhập làm tiêu chí duy nhất. Khi thấy dấu hiệu này, cần dừng bước tiếp theo để đánh giá hậu quả. Nếu không chắc cách xử lý, nên xin ý kiến chuyên môn dựa trên bộ hồ sơ thực tế.
Một điểm khác đáng lưu ý là cản trở thăm nom vô căn cứ. Nếu có bên thứ ba liên quan, nên làm rõ quyền của họ trước khi quyết định. Nếu không chắc cách xử lý, nên xin ý kiến chuyên môn dựa trên bộ hồ sơ thực tế.
Khi nào cần hỗ trợ pháp lý?
- Đã có và kiểm tra giấy khai sinh chưa?
- Nội dung “Tuổi của con ảnh hưởng cách Tòa án xem xét, trong đó ý kiến của con được ghi nhận khi luật yêu cầu.” đã có tài liệu chứng minh chưa?
- Rủi ro “chỉ tập trung chứng minh bên kia có lỗi hôn nhân” đã được loại trừ hoặc có phương án xử lý chưa?
- Sau bước “trình bày tại Tòa và tôn trọng quyền thăm nom của bên còn lại” còn phải cập nhật, đăng ký, kê khai hoặc thi hành việc gì khác không?
Nên đánh dấu từng mục đã có chứng cứ thay vì chỉ trả lời theo trí nhớ.
Kết luận
Khi xử lý giành quyền nuôi con khi ly hôn, càng tách rõ dữ kiện, căn cứ và bước thực hiện thì càng ít phải sửa hồ sơ về sau. Nếu phần quyết định vẫn còn tranh cãi hoặc thiếu chứng cứ gốc, nên làm rõ trước khi phát sinh thêm nghĩa vụ tài chính hoặc cam kết với bên khác.
